Η Ακατοίκητη Γη (Μέρος Α’)

I. “Doomsday”


Σας υπόσχομαι, είναι χειρότερο απ’ όσο νομίζατε. Αν το άγχος σας για την παγκόσμια υπερθέρμανση κυριαρχείται από τον φόβο της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, μετά βίας ξύνεται την επιφάνεια των πιθανών τρόμων, ακόμα και στη διάρκεια ζωής ενός σημερινού εφήβου. Εν τούτοις οι φουσκωμένες θάλασσες (και οι πόλεις που θα πνιγούν) έχουν κυριαρχήσει στην εικόνα της υπερθέρμανσης του πλανήτη, και έχουν κατακλύσει την ικανότητα μας για «κλιματικό πανικό», τόσο που έχουν αποτραβήξει την προσοχή μας έναντι των άλλων απειλών, όπου πολλές από αυτές βρίσκονται πιο κοντά μας. Η άνοδος της στάθμης των ωκεανών είναι κακή, στην πραγματικότητα πολύ κακή· αλλά το να φύγουμε από τις ακτές δεν θα είναι αρκετό. 

Πράγματι, εν απουσία μιας σημαντικής ρύθμισης στον τρόπο που δισεκατομμύρια άνθρωποι διεξάγουν τις ζωές τους, είναι πιθανόν μέρη της Γης να έρθουν κοντά στο να γίνουν ακατοίκητα, και άλλα μέρη τρομακτικά αφιλόξενα, αμέσως μετά το τέλος αυτού του αιώνα. 

Ακόμα και αν εκπαιδεύσουμε τα μάτια μας στην κλιματική αλλαγή, είμαστε ανίκανοι να κατανοήσουμε την έκταση της. Τον περασμένο χειμώνα, μια σειρά ημερών από 60 και 70 βαθμούς θερμότερους από το κανονικό έψησε το Βόρειο Πόλο, λιώνοντας το μόνιμο παγωμένο υπέδαφος (permafrost), που εγκλώβισε τις αποθήκες σιτηρών στο Svalbard της Νορβηγίας (μια παγκόσμια τράπεζα τροφίμων με την ονομασία «Doomsday» («Ημέρα της Αποκάλυψης»), σχεδιασμένη να εξασφαλίσει ότι η γεωργία μας θα επιζήσει κάθε καταστροφής, και η οποία φαίνεται να έχει πλημμυρίσει λόγω της κλιματική αλλαγή σε λιγότερο από δέκα χρόνια μετά την κατασκευή της! 

Η αποθήκη «Doomsday» είναι εντάξει, για τώρα: Η κατασκευή έχει ασφαλιστεί και οι σπόροι είναι ασφαλής. Αλλά με το να αντιμετωπιστεί το επεισόδιο ως μια παραβολή των επικείμενων πλημμυρών χάνεται η ουσία της ιστορίας. Μέχρι πρόσφατα, το permafrost δεν ήταν μια άμεση ανησυχία των επιστημόνων του κλίματος, επειδή, όπως υποδεικνύει και το όνομα του, ήταν έδαφος που έμενε μόνιμα παγωμένο. Όμως το Αρκτικό permafrost περιέχει 1.8 τρισεκατομμύρια τόνους άνθρακα(!), τόσο περισσότερο όσο από το διπλάσιο που διαλύεται στην ατμόσφαιρα της Γης αυτή τη στιγμή. Όταν λιώσει και απελευθερωθεί, ο άνθρακας αυτός πιθανόν θα εξατμιστεί ως μεθάνιο, το οποίο είναι 34 φορές τόσο ισχυρό όπως μια θερμαινόμενη κουβέρτα αεριών του θερμοκηπίου όσο το διοξείδιο του άνθρακα όταν κριθεί στην χρονική κλίμακα ενός αιώνα· όταν κριθεί βάσει της χρονική κλίμακας δύο δεκαετιών, είναι 86 φορές πιο ισχυρό. Με άλλα λόγια, έχουμε, παγιδευμένο στο Αρκτικό permafrost, διπλάσιο άνθρακα όσο από αυτόν που καταστρέφει την ατμόσφαιρα του πλανήτη, ολόκληρος προγραμματισμένος να ελευθερωθεί σε μια ημερομηνία που συνεχώς κινείται προς το σήμερα, εν μέρει στην μορφή αερίου που πολλαπλασιάζει την ισχύ της θέρμανσης 86 φορές πιο πάνω. 

Ίσως το έχετε μάθει μέχρι τώρα – υπάρχουν ανησυχητικές ιστορίες στις ειδήσεις καθημερινά, όπως αυτές, του προηγούμενο μήνα, που φαίνεται να προτείνουν ότι δορυφορικά δεδομένα δείχνουν την παγκόσμια υπερθέρμανση από το 1998 να μεγαλώνει με ρυθμούς πιο γρήγορους από το διπλάσιο που υπολόγιζαν οι επιστήμονες (στην πραγματικότητα, η βασική ιστορία ήταν πολύ λιγότερο ανησυχητική από τους τίτλους). Ή τις ειδήσεις από την Ανταρκτική τον προηγούμενο Μάη, όπου ένα ρήγμα στο παγωμένο κέλυφος που την καλύπτει μεγάλωσε 11 μίλια σε 6 μέρες, όπου μετά συνέχισε· το σπάσιμο τώρα έχει μόλις 3 μίλια για να ολοκληρωθεί – όταν θα το διαβάζετε αυτό, είναι πιθανό να έχει ήδη συναντήσει τον ανοιχτό ωκεανό, όπου θα ρίξει μέσα στη θάλασσα ένα από τα μεγαλύτερα παγόβουνα μέχρι στιγμής, μια διαδικασία όπου είναι ποιητικά γνωστή ως «calving». 

Αλλά όσο καλά ενημερωμένος και να είσαι, σίγουρα δεν είσαι αρκετά ευαισθητοποιημένος. Μέσα στις προηγούμενες δεκαετίες, η κουλτούρα μας έγινε αποκαλυπτική μέσα από ταινίες για ζόμπι και δυστοπίες τύπου Mad Max, ίσως το συλλογικό αποτέλεσμα του εκτοπισμένου άγχους για το κλίμα, και ωστόσο όταν έρχεται η στιγμή να συλλογιστούμε τους κινδύνους της υπερθέρμανσης στον πραγματικό κόσμο, υποφέρουμε από μια απίστευτη ανικανότητα της φαντασίας μας. Οι λόγοι γι’ αυτό είναι πολλοί: η συνεσταλμένη γλώσσα των επιστημονικών πιθανοτήτων, όπου ο κλιματολόγος James Hansen αποκάλεσε «επιστημονική εχεμύθεια» σε μια δημοσίευση του χρεώνοντας τους επιστήμονες για επεξεργασία των δικών τους παρατηρήσεων τόσο ευσυνείδητή που αποτυγχάνουν να μεταδώσουν για το πόσο τρομερός είναι πραγματικά ο κίνδυνος· το γεγονός ότι η χώρα κυριαρχείται από μια ομάδα τεχνοκρατών που πιστεύουν ότι οποιοδήποτε πρόβλημα μπορεί να λυθεί και μια αντιθετική κουλτούρα που δεν βλέπει καν την υπερθέρμανση ως πρόβλημα που αξίζει να αναφερθεί· ο τρόπος που η κλιματική άρνηση έχει κάνει τους επιστήμονες ακόμη πιο επιφυλακτικούς στο να προσφέρουν κερδοσκοπικές προειδοποιήσεις· η απλή ταχύτητα της αλλαγής και, ακόμη, η αργοπορία της, τέτοια ώστε τώρα να βλέπουμε τα αποτελέσματα από την υπερθέρμανση των προηγουμένων δεκαετιών· η αβεβαιότητα μας για την αβεβαιότητα, όπου η συγγραφέας για το κλίμα Naomi Oreskes έχει προτείνει εν μέρει μας σταματά από το να προετοιμαστούμε σαν να ήταν το χειρότερο αποτέλεσμα από το ελάχιστο που θα μπορούσε να είναι· ο τρόπος που υποθέτουμε ότι η κλιματική αλλαγή θα χτυπήσει πιο δυνατά κάπου άλλου, όχι παντού· η μικρότητα (δύο βαθμοί) και τα μεγάλα μεγέθη (1.8 τρισεκατομμύρια τόνοι) και η αφηρημάδα (400 μέρη στο εκατομμύριο) των αριθμών· η δυσφορία του να λάβεις υπ’ όψιν ένα πρόβλημα το οποίο είναι πολύ δύσκολο, αν όχι και αδύνατο, να λύσεις· το εντελώς ακατανόητο μέγεθος αυτού του προβλήματος, όπου ισοδυναμεί με την προοπτική του δικού μας αφανισμού· απλός φόβος. Αλλά η αποστροφή που ξεπροβάλλει από το φόβο είναι μια μορφή άρνησης επίσης. 
Ανάμεσα στην επιστημονική εχεμύθεια και στην επιστημονική φαντασία είναι η επιστήμη η ίδια. Το άρθρο είναι αποτέλεσμα πολλών συνεντεύξεων και συναναστροφών με κλιματολόγους και ερευνητές σε σχετικά πεδία και αντικατοπτρίζει εκατοντάδες επιστημονικές έρευνες στο τομέα της κλιματικής αλλαγής. Ότι ακολουθεί δεν είναι μια σειρά από προβλέψεις από του τι θα συμβεί – όπου θα αποφασιστεί σε μεγάλο βαθμό από την πολύ-λίγο-σίγουρη επιστήμη της ανθρώπινης ανταπόκρισης. Αντίθετα, είναι ένα πορτρέτο της βέλτιστης κατανόησης μας στο οποίο ο πλανήτης κατευθύνεται απουσία επιθετικής δράσης. Είναι απίθανο ότι όλα αυτά τα σενάρια υπερθέρμανσης να είναι πλήρως αντιληπτά, κυρίως λόγο του ότι η καταστροφή κατά την πορεία της θα ταρακουνήσει τον εφησυχασμό μας. Αλλά αυτά τα σενάρια, και όχι το παρών κλίμα, είναι η βασική γραμμή μας. Στην πραγματικότητα είναι ο δρόμος που οδεύουμαι. 

Η παρούσα ένταση της κλιματικής αλλαγής – η καταστροφή που έχουμε εισάγει μέσα στο μέλλον μας – είναι αρκετά τρομακτική. Οι περισσότεροι άνθρωποι μιλούν λες και το Μαϊάμι και το Μπαγκλαντές έχουν ακόμα αρκετές πιθανότητες επιβίωσης· οι περισσότεροι από τους επιστήμονες στους οποίους έχω μιλήσει υποθέτουν ότι θα τα χάσουμε μέσα στον αιώνα, ακόμα και αν σταματήσουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα μέσα στην επόμενη δεκαετία. Δύο βαθμοί από την υπερθέρμανση θεωρούνταν το κατώφλι της καταστροφής: δεκάδες εκατομμύρια από κλιματικούς πρόσφυγες εξαπολύονται πάνω σε ένα απροετοίμαστο κόσμο. Τώρα οι δύο βαθμοί είναι ο στόχος μας, σύμφωνα με την κλιματική συμφωνία του Παρισιού, και οι ειδικοί μας δίνουν μόνο μικρές πιθανότητες να το πετύχουμε. Ο Διακυβερνητικός Σύλλογος των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή εκδίδει συνεχής αναφορές, συχνά αποκαλούμενες «ο χρυσός κανόνας της κλιματικής έρευνας»· η πιο πρόσφατη προβλέπει ότι θα φτάσουμε τους τέσσερις βαθμούς της υπερθέρμανσης κατά το ξεκίνημα του επόμενου αιώνα, εάν ακολουθήσουμε την παρούσα πορεία. Αλλά αυτή είναι μια μέση εκτίμηση. Το ανώτατο σημείο στην καμπύλη πιθανοτήτων φτάνει μέχρι και τους οχτώ βαθμούς – και οι αρχές ακόμη δεν έχουν καταλήξει πως να αντιμετωπίσουμε το λιώσιμο του permafrost. Οι αναφορές του IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) δεν λαμβάνουν ακόμα υπόψιν το φαινόμενο της λευκαύγειας (λιγότερος πάγος σημαίνει λιγότερη αντανάκλαση και περισσότερη απορρόφηση ηλιακών ακτίνων, άρα ακόμη περισσότερη θέρμανση) · περισσότερη νεφοκάλυψη (όπου παγιδεύει θερμότητα) · ή η καταστροφή των δασών και της χλωρίδας (όπου απορροφούν άνθρακα από την ατμόσφαιρα). Κάθε μια από αυτές τις προτάσεις επιταχύνει τη θέρμανση και η ιστορία του πλανήτη δείχνει ότι η θερμοκρασία μπορεί να μεταβάλλεται μέχρι τους πέντε βαθμούς κελσίου μέσα σε τριάντα χρόνια. Την τελευταία φορά που ο πλανήτης ήταν ακόμη τέσσερις βαθμούς θερμότερος, δείχνει ο Peter Brannen στο The Ends of the World, στη νέα του ιστορία για τα μεγαλύτερα γεγονότα εξαφάνισης του πλανήτη, οι ωκεανοί ήταν εκατοντάδες πόδια ψηλότερα. 

Η Γη έχει περάσει πέντε μεγάλες εξαφανίσεις πριν αυτή που ζούμε σήμερα , κάθε μια τόσο ολοκληρωμένη που «σκούπισε» το αρχείο της εξέλιξης λειτουργώντας σαν επαναφορά του πλανητικού ρολογιού, και πολλοί κλιματικοί επιστήμονες θα σου πουν ότι είναι η καλύτερη αναλογία για το οικολογικό μέλλον στο οποίο κατευθυνόμαστε. Εκτός και αν είσαι έφηβος, που πιθανόν διαβάζεις στα βιβλία του σχολείου σου ότι αυτές οι εξαφανίσεις ήταν το αποτέλεσμα αστεροειδών. Στην πραγματικότητα, όλες εκτός από μια, αυτή που σκότωσε τους δεινόσαυρους, είχαν προκληθεί από την κλιματική αλλαγή η οποία δημιουργήθηκε από θερμοκηπικά αέρια. Η πιο γνωστή ήταν 252 εκατομμύρια χρόνια πριν· ξεκίνησε όταν άνθρακας θέρμανε τον πλανήτη για πέντε βαθμούς, η οποία επιταχύνθηκε όταν η θέρμανση ενεργοποίησε την διαφυγή μεθανίου στον Αρκτικό, και τελείωσε με το 97% όλης της ζωής στη Γη νεκρό. Αυτή τη στιγμή προσθέτουμε άνθρακα στην ατμόσφαιρα με πολύ γρήγορο ρυθμό· από τις περισσότερες εκτιμήσεις, τουλάχιστον δέκα φορές πιο γρήγορα. Ο ρυθμός επιταχύνεται. Αυτό είχε στο μυαλό του ο Stephen Hawking όταν είπε, αυτή την άνοιξη, ότι το είδος μας πρέπει να κατοικήσει σε άλλους πλανήτες στον επόμενο αιώνα για να επιβιώσει, και αυτό οδήγησε τον Elon Musk, τον προηγούμενο μήνα, να αποκαλύψει τα πλάνα του να χτίσει μια αποικία στον Άρη μέσα στα επόμενα 40 με 100 χρόνια. Αυτοί είναι μη-ειδικοί και είναι, φυσικά, πιθανόν τόσο επιρρεπής στον παράλογο πανικό όσο εσύ και εγώ. Αλλά οι περισσότεροι επιστήμονες με καθαρό μυαλό που έχω πάρει συνέντευξη στους τελευταίους μήνες – επίμονοι και εξειδικευμένοι στο πεδίο, μερικοί από αυτούς τείνουν να κτυπούν το συναγερμό και πολλοί απ’ αυτούς είναι σύμβουλοι στο IPCC που παρ’ όλα αυτά κρίνουν το συντηρητισμό του – έχουν φτάσει ήσυχα σε μια αποκαλυπτική κατάληξη επίσης: Κανένα εύλογο πρόγραμμα για μείωση των εκπομπών από μόνο του δεν μπορεί να αποτρέψει την κλιματική καταστροφή. 

Μέσα στις προηγούμενες δεκαετίες, ο όρος «Ανθρωπόκαινο» έχει ενταχθεί στις ακαδημαϊκές συζητήσεις και μέσα στη φαντασία του κοινού – ένα όνομα δοσμένο στην γεωλογική εποχή που ζούμε τώρα, και ένας νέος τρόπος να σηματοδοτήσουμε ότι αυτή είναι μια νέα εποχή, ορίζοντας τις τοιχογραφίες της βαθιάς ιστορίας από την ανθρώπινη παρέμβαση. Ένα πρόβλημα με τον όρο είναι ότι υπονοεί μια κατάκτηση της φύσης (και ακόμη φωνάζει τη βιβλική «κυριαρχία» μας). Και όσο αισιόδοξος μπορεί να είσαι για την δήλωση πως έχουμε ήδη λεηλατήσει το φυσικό κόσμο, που σίγουρα το έχουμε κάνει, είναι εντελώς άλλο πράγμα να σκεφτείς την πιθανότητα ότι απλά το προκαλέσαμε, επεμβαίνοντας αρχικά εν αγνοία και έπειτα από άρνηση ότι ένα κλιματικό σύστημα θα έρθει σε πόλεμο με εμάς για πολλούς αιώνες, ίσως μέχρι να μας καταστρέψει. Αυτό είναι που ο Wallace Smith Broecker, ο ωκεανογράφος που δημιούργησε τον όρο «παγκόσμια υπερθέρμανση», εννοεί όταν αποκαλεί τον πλανήτη «άγριο θηρίο». Μπορείς ακόμα να δεχτείς και τον όρο «μηχανή πολέμου». Κάθε μέρα τον οπλίζουμε ακόμα περισσότερο. 

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο περιοδικό New York Magazine στις 10 Ιουλίου 2017. Ο συγγραφέας του είναι ο David Wallace-Wells.


*Λόγω του μεγάλου μεγέθους του κειμένου θα δημοσιεύω την μετάφραση αποσπασματικά στα κεφάλαια που το χώρισε ο συγγραφέας.

NtinosLo

Η Ακατοίκητη Γη (Τελευταίο Μέρος)

NtinosLo NtinosLo
11 δευτ. ανάγνωσης

Η Ακατοίκητη Γη (Μέρος Z’ και H ‘)

NtinosLo NtinosLo
4 δευτ. ανάγνωσης

Πολύχρωμος Θάνατος

iwannapo iwannapo
0 δευτ. ανάγνωσης

Αφήστε μια απάντηση