Η Ακατοίκητη Γη (Μέρος Γ’ και Δ’)

III. Το Τέλος της Τροφής

Το κλίμα διαφέρει και τα φυτά ποικίλουν, αλλά ο βασικός κανόνας για τις κύριες καλλιέργειες δημητριακών που αναπτύσσονται σε μια καθορισμένη θερμοκρασία είναι ότι για κάθε επιπλέον βαθμό της θέρμανσης του πλανήτη, η σοδειά μειώνεται κατά 10%. Μερικές εκτιμήσεις δείχνουν ακόμη ότι φτάνει το 15% ή ακόμα το 17%. Αυτό σημαίνει ότι αν ο πλανήτης είναι πέντε βαθμούς θερμότερος στο τέλος του αιώνα, μπορεί να έχουμε τόσους όσους 50% περισσότερους ανθρώπους να θρέψουμε και 50% λιγότερα σιτηρά να το κάνουμε. Και για τις πρωτεΐνες είναι ακόμη χειρότερο: χρειάζονται 16 θερμίδες από σιτηρά να παραχθούν για μόνο μία θερμίδα από κρέας για μπέργκερ, κομμένο από μια αγελάδα που περνά την ζωή της μολύνοντας το κλίμα με αέρια από μεθάνιο.

Μερικοί φυσιολόγοι φυτών θα έλεγαν ότι τα μαθηματικά των σιτηρό-καλλιέργειων εφαρμόζονται μόνο σε περιοχές που είναι ήδη στην κορυφή των αυξανόμενων θερμοκρασιών, και είναι σωστοί θεωρητικά, ένα θερμότερο κλίμα θα κάνει πιο εύκολο το να καλλιεργήσεις καλαμπόκι στη Γροιλανδία. Αλλά όπως δείχνει η πρωτοποριακή έρευνα των Rosamond Taylor και David Battisti, οι τροπικοί είναι ήδη πολύ ζεστοί για να καλλιεργήσεις αποτελεσματικά τα σιτηρά και τα μέρη που σήμερα παράγουν σιτηρά είναι ήδη στην μέγιστη θερμοκρασία για καλλιέργεια – αυτό σημαίνει ότι ακόμα και μια ψηλή άνοδος θα τα ωθήσει προς μια καθοδική κλίση της παραγωγικότητας. Και δεν είναι εύκολο να μετακινήσεις φυτείες μερικά εκατοντάδες μίλια βόρεια, επειδή οι φυτείες σε μέρη όπως ο απομακρυσμένος Καναδάς και η Ρωσία είναι περιορισμένες λόγω της ποιότητας του εδάφους που έχουν· θα χρειαστούν πολλοί αιώνες για τον πλανήτη να παράγει το βέλτιστο πρόσφορο έδαφος.

Οι ξηρασίες ίσως να είναι ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα από την υπερθέρμανση, με μερικές από τις πιο εύφορες περιοχές του πλανήτη να γίνονται έρημοι. Η βροχόπτωση είναι εξαιρετικά δύσκολο να μοντελοποιηθεί, ωστόσο προβλέψεις για το τέλος αυτού του αιώνα είναι βασικά ομόφωνες: άνευ προηγουμένου ξηρασίες σχεδόν παντού όπου παράγεται η τροφή σήμερα. Μέχρι το 2080, χωρίς κάποια δραματική μείωση των εκπομπών, η Νότια Ευρώπη θα είναι σε μόνιμη κατάσταση ακραίας ξηρασίας, πολύ χειρότερη από τη περίοδο που έζησε η Αμερική γνωστή ως «Dust Bowl» ή αλλιώς «The Dirty Thirties». Το ίδιο θα ισχύει και για το Ιράκ και τη Συρία και ακόμη χειρότερα για την υπόλοιπη Μέση Ανατολή· σε μερικές από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές τις Αυστραλίας, της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής επίσης· και στις σιτηρό-παραγωγικές περιοχές της Κίνας. Κανένα από αυτά τα μέρη, που σήμερα παρέχει ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας τροφής, δεν θα είναι πλέον μια αξιόπιστη πηγή τροφής. Όσο τώρα για το «Dust Bowl» (δριμύς καταιγίδες σκόνης στη δεκαετία του 1930): οι ξηρασίες στα Αμερικάνικα χωράφια και στις νοτιοδυτικές περιοχές, προβλέπει μια έρευνα της NASA, δεν θα είναι απλά χειρότερες από του 1930 αλλά η ξηρασία θα είναι η χειρότερη από κάθε χιλιετία – και αυτό περιλαμβάνει τις ξηρασίες που έπληξαν, ανάμεσα στο 1100 και 1300, στις οποίες «στέγνωσαν όλοι οι ποταμοί ανατολικά των οροσειρών της Sierra Nevada» και πιθανόν να ήταν υπεύθυνες για την εξαφάνιση του πολιτισμού των Anasazi.

Να θυμάστε ότι δεν ζούμε σε ένα κόσμο χωρίς πείνα. Ακόμα χειρότερα: Οι περισσότερες εκτιμήσεις υπολογίζουν ότι ο υποσιτισμός φτάνει τα 800 εκατομμύρια παγκοσμίως. Σε περίπτωση που δεν το ακούσατε, αυτή η Άνοιξη έφερε μια πρωτοφανή πείνα στην Αφρική και στη Μέση Ανατολή· τα U.N. έχουν προειδοποιήσει ότι διάσπαρτα επεισόδια λιμού στη Σομαλία, στο Νότια Σουδάν, στη Νιγηρία και στην Υεμένη μπορεί να σκοτώσουν 20 εκατομμύρια αυτό το χρόνο και μόνο.

IV. Κλιματικές Πανώλες

Οι πέτρες, στο σωστό σημείο, αποτελούν ένα στοιχείο της πλανητικής ιστορίας, όπου για εκατομμύρια χρόνια συμπιέζονταν από τις δυνάμεις του γεωλογικού χρόνου σε στρώματα με ύψος μερικών εκατοστών, ή ακόμα και ενός εκατοστού, ή ακόμα μικρότερο. Ο πάγος , επίσης, δρα με τον ίδιο τρόπο σαν κλιματικό ημερολόγιο αλλά και σαν παγωμένη ιστορία, μερική από την οποία μπορεί να επαναληφθεί αν ξεπαγώσει. Υπάρχουν τώρα, παγιδευμένες στον Αρκτικό πάγο, ασθένειες που δεν κυκλοφορούσαν στον αέρα για εκατομμύρια χρόνια – σε μερικές περιπτώσεις ακόμα και πριν οι άνθρωποι υπήρχαν για να τις συναντήσουν. Αυτό σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό μας σύστημα δεν θα έχει ιδέα πως να τις καταπολεμήσει όταν αυτές οι προϊστορικές πανώλες ξεφυτρώσουν από τον πάγο.

Ο Αρκτικός ακόμη διατηρεί τρομακτικά μικρόβια από πιο πρόσφατες εποχές. Ήδη, στην Αλάσκα οι ερευνητές έχουν ανακαλύψει απομεινάρια από την γρίπη του 1918 που μόλυνε σχεδόν 500 εκατομμύρια και σκότωσε περίπου 100 εκατομμύρια άνθρωπους – περίπου το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού και σχεδόν έξι φορές όσους είχαν πεθάνει στον παγκόσμιο πόλεμο για τον οποίο η πανδημία χρησίμεψε ως φρικτό ορόσημο. Όπως ανέφερε το BBC το Μάη, οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι η ευλογία και η βουβωνική πανώλη είναι παγιδευμένες στο Σιβηρικό παγετώνα, επίσης – μια συνοπτική ιστορία των καταστροφικών ανθρώπινων ασθενειών, ξέμεινε σαν αυγό στον Αρκτικό ήλιο.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μερικοί από αυτούς τους οργανισμούς δεν θα επιβιώσουν στην πραγματικότητα το λιώσιμο και μέσα από σχολαστικές εργαστηριακές συνθήκες και προσομοιώσεις δείχνουν πως μερικά από αυτά μπορεί όμως να επανέλθουν στη ζωή – το «εξτρεμόφιλο» βακτήριο 32000 χρονών αναστήθηκε το 2005, ένα μικρόβιο 8 εκατομμυρίων χρονών επανήλθε στη ζωή το 2017, ένα άλλο 3,5 εκατομμυρίων χρονών το οποίο αυτό-χορηγήθηκε ένας Ρώσος επιστήμονας από περιέργεια – για να υποδείξουν τις αναγκαίες συνθήκες για την επιστροφή απολιθωμένων πανωλών. Ήδη όμως τον περασμένο χρόνο, ένα αγόρι σκοτώθηκε και 20 άλλοι μολύνθηκαν από «anthrax» όταν έλιωσε το permafrost και εκτέθηκε στην επιφάνεια το πτώμα ενός τάρανδου που είχε μολυνθεί από το βακτήριο τουλάχιστον 75 χρόνια πριν· οι σημερινοί τάρανδοι της περιοχής μολύνθηκαν επίσης, μεταφέροντας και εξαπλώνοντας την ασθένεια πέρα από την τούνδρα.

Αυτό που ανησυχεί τους επιδημιολόγους περισσότερο από τις αρχαίες ασθένειες είναι οι υπάρχον μάστιγες που μεταφέρονται, επαναπρογραμματίζονται ή ακόμα μετεξελίσσονται από την θέρμανση του πλανήτη. Η πρώτη επίδραση είναι γεωγραφική. Πριν τη νεότερη μοντέρνα εποχή, όταν τα καράβια ξεκινούσαν για νέες περιπέτειες και ο συγκερασμός των ανθρώπων και των μικροβίων τους επιταχυνόταν, ο ανθρώπινος επαρχιωτισμός ήταν ο φύλακας εναντίον των πανδημιών. Σήμερα, ακόμα και με την παγκοσμιοποίηση και την τεράστια ανακατανομή των ανθρώπινων πληθυσμών, τα οικοσυστήματα μας είναι σχεδόν σταθερά και αυτό λειτουργεί σαν ένα άλλο όριο, αλλά η παγκόσμια υπερθέρμανση θα ανακατανέμει αυτά τα οικοσυστήματα και θα βοηθήσει τις ασθένειες να ξεπεράσουν αυτά τα όρια ακριβώς όπως είχε κάνει και ο Κορτές. Δεν θα ανησυχείτε ιδιαίτερα για τον δάγκειο πυρετό ή την μαλάρια αν ζείτε στο Maine ή τη Γαλλία. Άλλα όσο οι τροπικοί προχωρούν προς τα βόρεια και τα κουνούπια μεταναστεύουν μαζί τους, θα το κάνετε. Ούτε ανησυχούσατε ιδιαίτερα για τον ιό Ζίκα πριν μερικά χρόνια.

Όπως έχουν τα πράγματα, ο «Ζίκα» μπορεί να είναι ένα καλό παράδειγμα για μια δευτερεύον ανησυχητική επίδραση – τη μετάλλαξη ασθενειών. Ένας λόγος που δεν είχατε ακούσει για τον Ζίκα μέχρι πρόσφατα ήταν επειδή είχε παγιδευτεί στην Ουγκάντα· ένας άλλος είναι επειδή, μέχρι πρόσφατα, δεν έδειχνε να προκαλεί γεννητικές ανωμαλίες. Οι επιστήμονες ακόμη να κατανοήσουν πλήρως τι συνέβη ή τι τους ξέφυγε. Αλλά υπάρχουν πράγματα που γνωρίζουμε με σιγουριά για το πως το κλίμα επηρεάζει μερικές ασθένειες: η Μαλάρια, για παράδειγμα, ευδοκιμεί στις θερμότερες περιοχές όχι μόνο επειδή υπάρχουν τα κουνούπια που τη μεταφέρουν, αλλά επειδή για κάθε βαθμό αύξησης της θερμοκρασίας, το παράσιτο αναπαράγεται 10 φορές πιο γρήγορα. Αυτός είναι και ένας λόγος που η Παγκόσμια Τράπεζα υπολογίζει ότι μέχρι το 2050, 5,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι θα μολυνθούν από αυτή.

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο περιοδικό New York Magazine στις 10 Ιουλίου 2017. Ο συγγραφέας του είναι ο David Wallace-Wells.


 

NtinosLo

Αφήστε μια απάντηση