Η Ακατοίκητη Γη (Μέρος Z’ και H ‘)

VII. Μόνιμη Οικονομική Κατάρρευση

Το υπόκωφο σύνθημα του παγκόσμιου νεοφιλελευθερισμού, το οποίο επικράτησε μεταξύ του τέλους του Ψυχρού πολέμου και των αρχών της Μεγάλης Ύφεσης, είναι ότι η οικονομική ανάπτυξη θα μας σώσει από όλους και όλα. Άλλα στον απολογισμό του οικονομικού κραχ το 2008, ένας αυξανόμενος αριθμός από ιστορικούς που μελετούν ένα πεδίο το οποίο ονομάζουν «fossil capitalism – ορυκτός καπιταλισμός» έχουν αρχίσει να προτείνουν ότι ολόκληρη η ιστορία της ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης, η οποία άρχισε ξαφνικά στον 18ο αιώνα, δεν είναι το αποτέλεσμα καινοτομίας ή του εμπορίου ή της δυναμικής του παγκόσμιου καπιταλισμού αλλά πολύ απλά η ανακάλυψη των ορυκτών καυσίμων και όλης της ωμής δύναμης που παρέχουν –έγχυση της μιας-φοράς μιας νέας «αξίας» μέσα σε ένα σύστημα που πριν είχε χαρακτηρισθεί από τον συντηρητικό τρόπο ζωής του παγκοσμίως. Πριν από τα ορυκτά καύσιμα, κανείς δεν ζούσε καλύτερα από τους γονείς του ή τους παππούδες του ή τους προγόνους του πριν από 500 χρόνια, εκτός μετά τον απολογισμό μιας νέας πανώλης όπως ο Μαύρος Θάνατος, ο οποίος επέτρεψε στους τυχερούς επιζώντες να καταβροχθίσουν τους πόρους που δημιουργήθηκαν από τις μαζικές ταφές. Αυτοί οι ερευνητές υποδεικνύουν ότι, αφού κάψουμε όλα τα ορυκτά καύσιμα ίσως επιστρέψουμε σε μια «σταθερή κατάσταση» παγκόσμιας οικονομίας. Φυσικά, αυτή η «έγχυση της μίας φοράς» έχει καταστρεπτικές μακροπρόθεσμες συνέπειες: την κλιματική αλλαγή.

Η πιο αξιοθαύμαστη έρευνα περί Οικονομικών της θέρμανσης έχει επίσης προέλθει από τον Hsiang και τους συνεργάτες του, οι οποίοι δεν είναι ιστορικοί του «ορυκτού καπιταλισμού» αλλά προσφέρουν μια δική τους, πολύ ψυχρή ανάλυση: Για κάθε ένα βαθμό Κελσίου θέρμανσης το κόστος είναι, κατά μέσο όρο, 1,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ (ένας τεράστιος αριθμός αν σκεφτούμε ότι υπολογίζουμε την ανάπτυξη στα χαμηλά μονά δεκαδικά ως «δυνατή»). Αυτή είναι η γνήσια έρευνα που γίνεται στον τομέα και η μέση πρόβλεψη που κάνουν είναι ότι μια μείωση της τάξης του 23% κατά κεφαλή παγκοσμίως θα έρθει μέχρι το τέλος αυτού του αιώνα (εξαιτίας των αλλαγών στη γεωργία, την εγκληματικότητα, στις καταιγίδες, στην ενέργεια, στη θνησιμότητα και στη δουλεία). Ιχνογραφώντας το σχήμα της καμπύλης πιθανοτήτων είναι ακόμη πιο τρομακτικό: Υπάρχει μια πιθανότητα του 12% ότι η κλιματική αλλαγή θα μειώσει την παγκόσμια παραγωγή περισσότερο από το 50% μέχρι το 2100, λένε, και ότι υπάρχει μια πιθανότητα του 51% ότι θα μειώθει το κατά κεφαλή παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 20% ή περισσότερο μέχρι τότε, εκτός και αν μειωθούν οι εκπομπές. Συγκριτικά, η Μεγάλη Ύφεση μείωσε το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά περίπου 6%, σε μια κρίση της μίας-φοράς· ο Hsiang και οι συνεργάτες του εκτιμούν ότι υπάρχει μια στις οχτώ πιθανότητα για μια συνεχή και αμετάκλητη επίδραση μέχρι το τέλος του αιώνα η οποία είναι οχτώ φορές χειρότερη.

Η κλίμακα αυτής της οικονομικής καταστροφής είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή, αλλά μπορείτε να αρχίσετε να φαντάζεστε πως θα μοιάζει ο κόσμος σήμερα όταν η οικονομία θα έχει το μισό μέγεθος απ’ όσο έχει σήμερα, η οποία θα παράγει μόνο τη μισή από την αξία της, δημιουργώντας μόνο τόσες όσες οι μισές θέσεις εργασίας υπάρχουν σήμερα στον κόσμο. Θα κάνει της αφίξεις που είχε τον προηγούμενο μήνα το σημερινό θερμόπληκτο Phoenix να μοιάζουν σαν οικτρά μικρές οικονομικές πατάτες. Και μεταξύ άλλων, κάνει την ιδέα της αναβαλλόμενης κυβερνητικής δράσης για μείωση των εκπομπών και βασιζόμενη αποκλειστικά στην ανάπτυξη και την τεχνολογία για να λύσει το πρόβλημα, μια παράλογη επιχειρησιακή τακτική. Κάθε μετ’ επιστροφή ταξίδι των πτήσεων από τη Νέα Υόρκη στο Λονδίνο, έχετε στο νου σας, κοστίζει στην Αρκτική τρία ακόμη τετραγωνικά μέτρα από πάγο.


VIII. Δηλητηριώδης Ωκεανοί

Ότι η θάλασσα θα γίνει ένας δολοφόνος είναι δεδομένο. Εκτός και αν γίνει μια ριζική μείωση των εκπομπών, θα δούμε τη στάθμη της θάλασσας να ανεβαίνει τουλάχιστον 4 μέτρα και πιθανόν 10 μέχρι το τέλος του αιώνα. Το ένα τρίτο των μεγαλύτερων πόλεων παγκοσμίως βρίσκεται στην ακτή, για να μην αναφέρω και τους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς, τα λιμάνια, τις ναυτικές βάσεις, τα χωράφια, τα ιχθυοτροφεία, τα δέλτα των ποταμών, τους βαλτότοπους, και τις εκτάσεις ρυζιού, ακόμη και αυτά που βρίσκονται πάνω από το όριο των δέκα μέτρων θα πλημμυρίσουν πολύ εύκολα και πολύ πιο γρήγορα, αν το νερό φτάσει τόσο ψηλά. Τουλάχιστον 600 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν μέσα στο όριο των δέκα μέτρων σήμερα. 

Αλλά η πλημμύρα αυτών των πόλεων είναι μόνο η αρχή. Αυτή τη στιγμή, περισσότερο από το ένα τρίτο του παγκόσμιου άνθρακα απορροφάται από τους ωκεανούς – ευτυχώς, αλλιώς θα είχαμε αυτό τον άνθρακα ως επιπλέον θέρμανση μέχρι τώρα. Αλλά το αποτέλεσμα είναι αυτό που ονομάζουμε «οξίνιση των ωκεανών», το οποίο, από μόνο του, μπορεί να προσθέσει μισό βαθμό στη θέρμανση αυτό τον αιώνα. Ήδη έχει αρχίσει να καταστρέφει τις λεκάνες των ωκεανών του πλανήτη – ίσως να τις ξέρετε ως τα μέρη που από όπου δημιουργήθηκε η Ζωή στον πλανήτη εξ αρχής. Πιθανόν να έχετε ακούσει για τη «λεύκανση των κοραλλιών» – που σημαίνει, τα κοράλλια πεθαίνουν – μια πολύ κακή είδηση, επειδή οι κοραλλιογενής ύφαλοι υποστηρίζουν σχεδόν τόσο όσο το ένα τέταρτο της θαλάσσιας ζωής και παρέχουν τροφή σε μισό δισεκατομμύριο ανθρώπους. Επίσης, η οξίνιση των ωκεανών θα τηγανίσει τους πληθυσμούς των ψαριών ακαριαία, αν και οι επιστήμονες δεν είναι ακόμα σίγουροι πως να προβλέψουν τις συνέπειες από τα ζώα που τραβάμε έξω απ’ τους ωκεανούς για να φάμε· ξέρουν όμως ότι σε όξινα νερά, τα στρείδια και τα μύδια θα δυσκολευτούν να μεγαλώσουν τα κελύφη τους και ότι, όταν το pH του ανθρώπινου αίματος μειωθεί τόσο όσο το pH των ωκεανών την τελευταία γενιά, θα προκαλέσει κρίσεις, κόμμα και ξαφνικό θάνατο.

Η οξίνιση των ωκεανών δεν μπορεί να κάνει μόνο αυτά όμως. Η απορρόφηση του άνθρακα μπορεί να ξεκινήσει ένα ανατροφοδοτούμενο βρόχο όπου τα υποξικά νερά θα γεννούν διαφορετικά είδη μικροβίων που με τη σειρά τους, αυτά, θα κάνουν το νερό ακόμη πιο «ανοξικό», αρχικά στις «νεκρές ζώνες» της αβύσσου, και μετά θα ανεβαίνει σταδιακά προς την επιφάνεια. Εκεί, τα μικρά ψάρια θα πεθαίνουν, αφού δεν θα μπορούν να αναπνεύσουν, το οποίο σημαίνει ότι τα βακτήρια που τρέφονται με οξυγόνο θα ευδοκιμήσουν και ο ανατροφοδοτούμενος βρόχος θα διπλασιάζει. Αυτή η διαδικασία, όπου νεκρές ζώνες θα αναπτύσσονται σαν καρκίνος, πνίγοντας τη θαλάσσια ζωή και εξαφανίζοντας τα ιχθυοτροφεία, είναι ήδη αρκετά προχωρημένη σε περιοχές του Κόλπου του Μεξικού και στα παράλια της Ναμίμπια, όπου το υδρόθειο αναδύετε από την θάλασσα κατά μήκος μιας έκτασης χιλίων μιλίων που ονομάζεται «Skeleton Coast». Το όνομα αρχικά αναφερόταν στα απομεινάρια από τη βιομηχανία φαλαινών, αλλά σήμερα είναι πιο κατάλληλο από ποτέ. Το υδρόθειο είναι τόσο τοξικό που η εξέλιξη μας εκπαίδευσε να αναγνωρίζουμε ακόμα και τα πιο μικρά, ασφαλή ίχνη του, όπου είναι και ο λόγος που η μύτη μας είναι τόσο εξειδικευμένη στην καταγραφή του. Επιπλέον, το υδρόθειο είναι αυτό που εν τέλει βοήθησε σε εκείνη την μαζική εξαφάνιση όπου το 97% όλης της ζωής στη Γη πέθανε, αφού ενεργοποιήθηκε ο ανατροφοδοτούμενος βρόχος και η κυκλοφορία των ωκεάνιων ρευμάτων σταμάτησε – είναι το αγαπημένο αέριο του πλανήτη για ένα φυσικό ολοκαύτωμα. Σταδιακά, οι νεκρές ζώνες των ωκεανών εξαπλώθηκαν, σκοτώνοντας θαλάσσια είδη που πριν κυριαρχούσαν τους ωκεανούς για εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια και το αέριο που απελευθερώθηκε από τα αδρανή νερά στην ατμόσφαιρα δηλητηρίασε τα πάντα στην ξηρά. Ακόμη και τα φυτά. Πέρασαν εκατομμύρια χρόνια μέχρι να αναρρώσουν οι ωκεανοί.

* Το άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο περιοδικό New York Magazine στις 10 Ιουλίου 2017. Ο συγγραφέας του είναι ο David Wallace-Wells.

NtinosLo

5 Fvck – Στέφανος Λίβος

iatridis iatridis
0 δευτ. ανάγνωσης

Χριστούγεννα τότε, και τώρα…

InnerVoice InnerVoice
0 δευτ. ανάγνωσης

ΠΕΡΙ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ

vasdrag vasdrag
0 δευτ. ανάγνωσης

Αφήστε μια απάντηση